Edward Munch Edward Munch (Edvard Munch), norweski malarz - samouk. Urodził się 12 grudnia 1863 w Løten we wschodniej Norwegii, zm. 23 stycznia 1944 w Ekely. Był synem lekarza wojskowego Christiana Muncha i Laury Bjølsen - która zmarła na gruźlicę gdy był jeszcze dzieckiem. Kilka lat później w ten sam sposób odeszła jego siostra - co wpłynęło na twórczość i tematykę prac Muncha. "Choroby, szaleństwo i śmierć były aniołami otaczającymi moją kołyskę i podążyły za mna przez życie" - napisał później.
W 1879 rozpoczął studia na kierunku inżynierskim. Jednak z powodu nieobecności z powodu chorób opuścił studia i postanowił zostać malarzem. W 1881 roku rozpoczął naukę w Królewskiej Szkole Rysunku w Kristianii (dawna nazwa Oslo). Znany malarz norweski Fritz Frits Thaulow rozponał talent Muncha i zaproponował jego ojcu wysłanie syna do Paryża by zobaczył "salon". W kwietniu 1885, Munch wystawia pierwszą swą pracę podczas Wystawy Światowej w Antwerpii. Potem zobaczył "salon" w Paryżu, trzy tygodnie oglądając dzieła mistrzów w Luwrze.
W 1889 dostępuję zaszczytu zaprezentowania własnej wystawy w Kristianii. Otrzymuje państwowe stypendium dzięki któremu może rozpocząć studia malarskie w Paryżu. Po śmierci ojca w 1889 roku, Munch popada w stany depresyjne. Głośna dla Muncha okazała się wystawa w Berlinie otwarta 8 listopada 1892. Została zamknięta po tygodniu protestów po głosowaniu w Związku Artystów, którym nie podobały się metody malarskie. Gazety szeroko rozpisały się o tej sprawie, przy okazji reklamując Muncha w Niemczech. Następne cztery lata Munch spędza w Berlinie. Jego kolejną własną wystawę w Oslo w 1895 zaszczycił Henryk Ibsen. Dla Ibsena obraz "Woman in Three Stages" stał się inspiracją do sztuki "Gdy wstaniemy z martwych".
Po krótkim epizodzie w Paryżu, w 1897 roku Munch wraca do rodzinnego kraju, wywołujac szok u publiczności swoją wystawą z niepublikowanymi dotychczas dziełami. Korzystając z dobrej passy, Munch współwynajmuje galerię na Universitetsgaten i nawiązuje romans z córką największego handlarza win w mieście - Mathilde Larsen. Romans kończy się tragicznie w 1902 roku. Munch zostaje postrzelony w swoim domu w Åsgårdstrand przez Larsen. Później opisuje ten okres jako "trzy zmarnowane lata" swego życia.
Munch ucieka z Norwegii do Berlina. Wystawia swoje prace m.in. w Pradze w 1905 roku, o której pisze swojej ciotce "mam nadzieję, ze przyniesie nie tylko sławę, ale także złoto". Romans z Tullą Larsen doprowadził Muncha do skraju nerwów. Nadużywał alkoholu i nabrał awersji do Norwegii i "miasta wrogów". Letnie miesiące 1907 i 1908 Edward spędza w Warnemünde, sanatorium nad Bałtykiem, które ochrzcił "niemieckim Åsgårdstrand". Zdrowie psychiczne Muncha gwałtownie pogarsza się na jesieni 1908 roku. Ma objawy psychozy. Przyjaciel z Kopenhagi poleca mu klinike Dra Jacobsona, gdzie Munch leczony jest elektrowstrząsami. Munch zostaje odznaczony Królewskim Orderem Św. Olafa, a Narodowa Galeria w Kristianii kupuje wiele jego prac na wystawę w 1909 roku.
W maju 1909 roku Munch zostaje zwolniony z kliniki i postanawia żyć w Norwegii, unikając jednak Kristianii, gdzie żyją "wrogowie". W kolejnych latach spędza dużo czasu na łonie natury, dostaję propozycje dekoracji Auli Uniwersyteckiej w Kristianii, a jego awersja do stolicy zdaję się zanikać. W 1916 ma okazję uczestniczyć w inauguracji Auli i w tym samym roku kupuje dom w Ekely, w zachodniej Kristnianii, która okazuje się być jego domem do końca życia. Ostatnią jego pracą są projekty malowideł dla Ratusza w Oslo w 1928 roku. W 1930 zapada na chorobę oczu (pęknięcie naczyń krwionośnych) przez co staje się prawie ślepy. W 1933 roku zostaje uhonorowany Wielkim Krzyżem Orderu św. Olafa. Umiera na zapalenie płuc 23 stycznia 1944 roku. Swoje prace zapisał w testamencie miastu Oslo.
/munch.museum.no/ kkw, 2007-08-02 21:45 | 
