Język islandzki

   Język islandzki (Íslenska) należy do grupy języków północnogermańskich i mówi nim ok. 300 tys. osób, głównie na Islandii gdzie ma status języka urzędowego, ale także w Danii, Stanach Zjednoczonych i Kanadzie - gdzie emigrowali mieszkańcy Islandii. Islandzki wywodzi się z języka staronordyjskiego, wspólnego wszystkim językom skandynawskim. Mówili nim pierwsi osadnicy Wysypy przybyli z Norwegii pod koniec IX wieku. Z powodu korzeni językowi islandzkiemu najbliżej jest do języka norweskiego i farerskiego (język Wysp Owczych).

   Najstarsze teksty w języku staroislandzkim pochodzą z 1100 roku. W XII-XIII w. zostały napisane słynne islandzkie sagi, jak Saga o Egilu, opisujące bohaterską historię narodu. Od roku 1550, wraz nadejściem reformacji i druku, datowany jest początek nowożytnego języka islandzkiego. Z wyłączeniem wymowy i gramatyki, język islandzki nie zmienił się znacząco przez wieki. Islanczycy potrafią ze zrozumieniem czytać średniowieczne sagi. Na niezmienność języka miało wpływ m.in. odosobnienie Islandii od innych kultur. Od XVIII w. powstała tendencja tworzenia nowych słów nie poprzez zapożyczenia, a bazowaniu na słowach z języka islandzkiego lub staronordyjskiego. Przez to nie znajdziemy w języku islandzkim popularnych słów takich jak: hotel, telefon, komputer czy chociaż podobnych. Oto kilka przykładów:

pl: telewizja
is: sjónvarp
dosłowne tłumaczenie: rzucanie obrazów

pl: kino
is: kvikmyndahús
dosłowne tłumaczenie: dom szybkich obrazów

pl: dzwonek telefonu
is: friðÞjófur
dosłowne tłumaczenie: złodziej spokoju

   Charakterystyczną dla Islandii i języka islandzkiego jest rzadki sposób nadawana nazwisk zwany patrymonicznym. Przykładowo: Jón Thórisson ma dwoje dzieci: syna Arnara i córkę Helgę. Dzieci otrzymają nazwiska od imienia ojca: Arnar Jónsson i Helga Jónsdóttir, "son" i "dóttir" oznaczają odpowiednio: syn, córka.

   W języku islandzkim istnieje cztery przypadki: mianownik, dopełniacz, celownik, biernik. Rzeczowniki mają trzy rodzaje: męski, żeński, nieokreślony. Czasowniki islandzkie odmieniają się przez czasy, tryby, liczby, osoby i strony. Wyróżniane są trzy strony: czynna, bierna i pośrednia.

   Alfabet islandzki posiada dodatkowe litery: Ð, ð, Þ, þ, Æ, æ, a pisownia charakteryzuje się wykorzystywaniem raczej litery "k", a nie "c". Nie zanotowano występowania żadnych dialektów języka islandzkiego.

   Język wysokoislandzki (Háfrónska) to niszowa odmiana języka tworzona od początku XXI wieku przez zapaleńców, która charakteryzuje się jeszcze większym puryzmem językowym niż w tradycyjnym języku islandzkim. Celem ingerencji językowej są nazwy krajów, nazwiska popularnych osób czy nawet pierwiastki chemiczne.

   Jeśli chciałbyś uczyć się samodzielnie języka islandzkiego, w tym dziale znajdziesz przydatne adresy.

/tppi.org.pl/