Język szwedzki

   Język szwedzki (svenska) należy do grupy języków północnogermańskich i jest używany przez około 9 mln ludzi, głównie w Szwecji i Finlandii. Najbliżej spokrewniony jest z językiem duńskim i norweskim, tak jak one wyewoluował z języka staronordyjskiego (old norse). Posiada status języka urzędowego w Finlandii i de facto we Szwecji.

   Pierwszym dokumentem napisany w języku szwedzkiem (staroszwedzki) było prawo prowincji Västergötland datowane na ok. 1250 rok. Epoka nowożytnego języka szwedzkiego rozpoczęła się wraz z nadejściem techniki druku i reformacji. Na zamówienie króla Gustawa Wazy przetłumaczono Nowy Testament (1526) i całą Biblię (1541). Obecna forma języka szwedzkiego (nusvenska) ustabilizowała się w ciągu XX wieku. Wielu pisarzy szwedzkich doby XIX i XX w., w tym August Strindberg, miało wpływ na rozwój języka.

   Badacze wyróżniają nawet 20 dialektów języka szwedzkiego na obszarze Szwecji i Finlandii. Szwedzki standardowy (standardsvenska, rikssvenska), oparty na dialektach regionu sztokholmskiego, jest tym najczęściej słyszanym w mass mediach, jednak istnieje bardzo wiele jego regionalnych wariantów charakterystycznych dla poszczególnych obszarów geograficznych. Obecnie w szwedzkich mediach nierzadko można usłyszeć dziennikarzy mówiących wyraźnym regionalnym wariantem, ponieważ są one uważane za równoprawne z rikssvenska. Jednak wciąż najpowszechniejszym i postrzeganym za najbardziej formalny pozostaje szwedzki standardowy.

   Rinkebysvenska (Rinkeby ? północne przedmieście Sztokholmu, charakteryzujące się znaczną koncentracją imigrantów) to nazwa obejmujaca wiele wariantów jezyka szwedzkiego, którymi posługuje się drugie lub trzecie pokolenie imigrantów, szczególnie zaś ludzie młodzi z przedmieść dużych miast takich jak Sztokholm, Malmö i Göteborg.

   Finlandssvenska to różne warianty szwedzkiego używane przez około 5,53% mieszkanców Finlandii jako język ojczysty. Mniejszość posługująca się tą odmianą szwedzkiego zamieszkuje głównie południowo-zachodnie wybrzeże Finlandii oraz Wyspy Alandzkie. Finlandssvenska nie odbiega znacząco od standardowego szwedzkiego, samogłoski różnią się jedynie trochę jakościowo, część słownictwa może brzmieć dla szwedzkich uszu nieco archaicznie i brak tu także akcentu grawisowego, który pod wpływem fińskich wzorców prozodycznych zanikł, pozostawiając finlandssvenska bez, tak charakterystycznej dla standardowego szwedzkiego, melodyjności. Jedną z najwybitniejszych przedstawicielek szwedzkojęzycznej mniejszości w Finlandii posługującej się finlandssvenska była Tove Jansson, właśnie w nim pisząc swój sławny cykl o Muminkach.

   Szwedzki alfabet zawiera 26 liter łacińskich i 3 dodatkowe: Ä, ä, Å, å, Ö, ö. Rzeczowniki w języku szwedzkim charakteryzują się dwoma rodzajami: nijakim i ogólnym (wspólnym). Rodzajniki rzeczowników (-en, et, -a, -na) są doklejane po wyrazie. Czasowniki w języku szwedzkim nie odmieniają się ani przez liczby, ani przez osoby, dlatego do określenia czasownika należy użyć właściwego zaimka. Tak jak w języku angielskim, szyk zdania jest ściśle określony. Język szwedzki posiada głoski nieznane w języku polskim (np. sje-ljudet), dlatego z początku mogą one być trudne do wyłapania dla polskiego ucha.

   Charakterystyczną cechą języka szwedzkiego jest jego zróżnicowana prozodia, a więc takie elementy języka jak: intonacja, akcent, tony. Szwedzki posiada dwa rodzaje akcentu : akutowy, który polega na wymówieniu akcentowanej sylaby mocniej i dłużej oraz grawisowy (melodyczny), w ktorym głos opada na akcentowanej sylabie, następnie wznosząc się i wybrzmiewając na kolejnej. Akcent melodyczny oraz brak stałego akcentu na określoną sylabę nadaje językowi szwedzkiemu jego charakterystyczną śpiewność. Akcentowaną sylabę w języku szwedzkim wymawiamy nie tylko mocnej od pozostałych, ale także dłużej. Może ona zawierać długą samogłoskę lub długą spółgłoskę. W ten sposób każdy szwedzki dźwięk, zarówno samogłoska jak i spółgłoska, ma 2 warianty: krótki i długi. Sylaba akcentowana w szwedzkim zawsze jest długa, a w niej dłużej wymawiana może być samogłoska lub spółgłoska, lecz nigdy obie jednocześnie. Długie spółgłoski są kolejną przyczyną charakterystycznego brzmienia języka szwedzkiego.

   W tym dziale znajdziesz przydatne adresy do nauki języka szwedzkiego.

/wł, wikipedia.org/